این کشور در آسیای میانه و در شمال شرقی ایران قرار گرفته است و با کشورهای افغانستان، ازبکستان و قزاقستان نیز همسایه است. ترکمنستان اقتصادی رو به رشد دارد و با فرآوری محصول پنبه و با اتکا به نیروی کار داخلی صنایع فعال نساجی پیشرفتهای دارد که از بازار فروش بالایی در سطح جهان برخوردار میباشد. ترکمنستان دارای ذخایر عظیم گازی است که آن را به کشورهای مختلف از جمله ایران صادر میکند. بیشتر ذخایر نفتی این کشور در غرب آن و از جمله در بستر دریای خزر متمرکز شدهاست. ذخایر گاز طبیعی تقریباً در سراسر خاک این کشور پراکندهاست و با فروش سالانه مقدار زیادی گاز به کشورهایی چون اوکراین و روسیه و چند کشور دیگر از جمله ایران، اقدام به کسب درآمدهای سرشار میکند. بر اساس آمار شرکت BP میزان ذخایر نفتی به اثبات رسیده ترکمنستان 6/0 میلیارد بشکه و ذخایر احتمالی آن 38 میلیاردبشکه و میزان ذخایر گاز طبیعی به اثبات رسیده و احتمالی آن به ترتیب 2/94 و 159 تریلیون فوت مکعب تخمین زده شده است. در سال 2008 تولید نفت ترکمنستان حدود 205 هزار بشکه در روز و مصرف آن 123 هزار بشکه در روز و میزان صادرات نفت آن 82 هزار بشکه در روز و میزان تولید، مصرف و صادرات گاز طبیعی این کشور به ترتیب 1/66، 19 و 1/47 میلیارد متر مکعب در سال بوده است.
مهمترین میادین نفت و گاز ترکمنستان
عمده میادین هیدروکربنی ترکمنستان میادین گازی است که در بخش جنوب شرقی و مرکزی آن متمرکز میباشد. میادین نفتی در بخش غربی واقع هستند.
برخی از این میادین هیدروکربنی عبارتند از:
چلکن، ژدانو، کاراداشی، نبیت داغ، کارا تپه، دولت آباد و ....
- میدان دولت آباد و Donmez:
این میدان بزرگترین میدان گازی این کشور است و میزان ذخایر گاز طبیعی آن حدوداً 7/48 تریلیون فوت مکعب تخمین زده شدهاست. در سال 1983 میلادی تولید از این میدان آغاز گردیده است که پس از استقلال ترکمنستان میزان برداشتها از این میدان کاهش و سپس در سال 1998 دوباره افزایش یافت. گاز این میدان از طریق خط لوله گاز طبیعی آسیای مرکزی از مسیر ازبکستان و قزاقستان به روسیه فرستاده میشود. تا سال 1990 میدان دولت آباد و میدان همجوارش سوویِت آباد حدود 6/1 تریلیون فوت مکعب در سال تولید داشتهاند.
- میدان نبیت داغ :
این میدان نفتی در حال حاضر 25 هزار بشکه در روز تولید دارد که این میزان در سالهای 2006 و 2007 به ترتیب 5/17 و 22 هزار بشکه در روز بوده است. درجه API نفت برداشت شده از این میدان بین 36_30 میباشد.
صادرات تولیدات هیدروکربنی
این کشور را می توان به عنوان عمده تولید کننده گاز طبیعی این منطقه و به عنوان یکی از بزرگترین صادرکنندگان نفت خام، میعانات و محصولات پالایشگاهی در دهه آینده به شمار آورد. تولیدات نفتی ترکمنستان از طریق بندر ترکمن باشی به نکا منتقل میشود و میزان و حجم تولیدات انتقالی به میزان تقاضای ایران و شرایط فصلی بستگی دارد. بر اساس پیش بینی های دولت عشق آباد میزان تولید گاز طبیعی این کشور به 123 میلیارد متر مکعب در سال 2020 خواهد رسید. این کشور حدود 82 هزار بشکه نفت در روز و 1/47 میلیارد متر مکعب گاز طبیعی در سال 2008 صادرنموده است. همچنین بر اساس گزارشات دولت این کشور در سال 2007 تولید مایعات هیدروکربنی ترکمنستان تا سال 2030 حدود 2/2 میلیون بشکه در روز پیش بینی شدهاست. نمودارهای (1)، (2)، (3)، (4)، (5) و (6) به منظور بررسی روند تولید، مصرف و صادرات نفت این کشور نمایش داده شده است.
نمودار (1) : میزان ذخایر اثبات شده نفت کشور ترکمنستان (2008_1997 م) نمودار (2) : تولید نفت خام کشور ترکمنستان (2006_1992 م)
نمودار (5) : ظرفیت پالایش نفت کشورترکمنستان (2007- 1993م)
: منبع
§ EIA, International energy Annual
نمودار (6) : تولید، مصرف، صادرات نفت ترکمنستان و نرخ رشد آنها (2008_1998 م)
خطوط لوله انتقال نفت :
- خط لوله قزاقستان _ ترکمنستان _ ایران***
- شکل (1) خطوط لوله و برخی تجهیزات انتقال نفت و گاز این کشور را نشان دادهاست.