صفحه اصلي > اخبار > اخبار صنعت نفت 
اخبار > راهبردهاي معطوف به اكتشاف و توليد از ميادين خزر


ارسال به دوست نسخه چاپي

راهبردهاي معطوف به اكتشاف و توليد از ميادين خزر
براي روشن تر شدن مباحث مرتبط با موضوع اين يادداشت مرور اجمالي روند فعاليت هاي جمهوري اسلامي ايران در درياي خزر ضروري به نظر مي رسد.

 

سهم ايران از توليد منابع نفت و گاز در درياي خزر

وجود ذخایر نفت و گاز در مناطق جنوبی کشور و خليج فارس موجب شده تا توجه کمتری به ذخایر نفت و گاز دریای خزر شود و اين در حالي است كه خزر یكی از مناطق ژئوپلتيک انرژی دنياست که بخشی از ذخایر نفت و گاز جمهوري اسلامي ایران در آن واقع شده است. تحقيقات حاکی از آن است كه خزر به عنوان بزرگترین دریاچه جهان با دارا بودن نزدیک به 40 درصد مجموع مساحت دریاچه های دنیا از حیث ذخایر نفت و گاز اثبات شده جزء مناطق به نسبت بکر جهان به شمار می آید و متاسفانه فقط ایران هيچ توليدی از این ذخایر در دریای خزر نداشته است.

كشف نفت در خزر، نقطه عطف صنعت نفت

بيش از 100 سال از اكتشاف نفت توسط ويليام ناكس دارسي و شركت انگليسي او در مسجد سليمان واقع در جنوب ايران مي گذرد، اما صدها كيلومتر اين طرف تر در شمال كشور اين بار متخصصان ايراني بودند كه توانستند يك ميدان نفتي را كشف كنند. اكتشاف نفت در درياي خزر از دو منظر بسيار مهم، قابل بررسي است؛ نخست اينكه اين اكتشاف در بخش عميق دريا و در اعماق بيش از 700 متر اتفاق افتاد كه رويدادي كاملا متفاوت از اكتشاف در بخش هاي نيمه عميق و كم عمق درياست. اما دومين و مهمترين نكته در ارتباط با كشف نفت در درياي خزر، اكتشاف در شرايط سخت تحريم نفتي و فناوري هاي مرتبط با آن است.

بيم و اميدهاي كار در خزر

نقطه آغازين از مسير ترسيم شده براي فعاليت در خزر، با انجام مطالعات وسيع زمين شناسي، ژئوفيزيكي و مهندسي نفت كليد خورد. بر اساس نتايج مثبت بدست آمده مبني بر وجود منابع غني هيدروكربن در بخش جنوبي و عميق دريا، مطالعات مفهومي و اجرايي به منظور ساخت ناوگان دريايي مورد نياز؛ يعني يك دستگاه سکوی نیمه شناور با قابليت حفاري تا عمق 6000 متر زير بستر دريا و در آبهايي تا عمق 1000 متر به همراه سه شناور چند منظوره منحصر به فرد جهت جابجايي اين سازه و انجام عمليات لنگراندازي در پهنه خزر مهندسي و ساخته شد.

با آغاز فعاليت هاي اكتشافي در درياي خزر و كشف ميدان نفتي سردار جنگل، خاص بودن موضوع آب عميق و درياي خزر بيشتر عيان گرديد.

مشكلات كار در خزر

عمق زياد آب، بسته بودن درياي خزر و عدم ارتباط به آب هاي آزاد، محدوديت هاي عملياتي در ارتباط با حمل و نقل تجهيزات، شرايط جوي و اقليمي متغير، پشتيباني بسيار سخت و پيچيده ناشي از فاصله زياد از ساحل، هزينه و ريسك بالاي عمليات اكتشاف، عدم وجود بسترسازي مناسب جهت انجام فعاليت هاي تعميراتي و سرويس هاي دوره اي ناوگان دريايي و تحريم هاي تكنولوژيكي از چالش هاي اصلي كار در خزر بوده و هست.

ضرورت ها و چالش هاي توسعه و توليد از خزر

موضوع توسعه و توليد از خزر به عنوان يك اولويت، با چالش ها و پیچیدگی های عملیاتی و تکنولوژیکی متعددي مواجه است به طوري كه دستيابي به فناوري­هاي خاص آب عميق از جمله ضرورت هاي ورود قاطعانه به اين عرصه است. اين در حالي است كه اكثر ميادين موجود در مناطق نفت خيز كشور در نيمه دوم عمر توليد خود قرار گرفته­اند و لزوم دستيابي به ساختارهاي جديد در

بخش شمال كشور ضروري به نظر مي رسد. در حال حاضر روند سرمايه گذاري شركتهای بزرگ نفتي در بخش تامين انرژي هاي فسيلي نشان مي دهد كه به رغم هزينه و ريسك بالاي فعاليت در آب عميق، سرمايه گذاري بر روي ساخت تجهيزات و توسعه ميادين در اين مناطق به امري توجيه پذير از منظر اقتصادي مبدل گرديده است. به همين منظور تلاش هاي فراواني طي اين چند سال در زمينه توسعه فعاليت هاي اكتشافي در درياي خزر توسط همسايگان شكل گرفته است.

راهبردهاي معطوف به اكتشاف و توليد از ميادين خزر

ايران دارای تجربیات ارزنده­ای در زمينه توسعه و توليد از ميادين هيدروكربني در بخش فراساحل می­باشد، اما این تجارب مربوط به بخش هاي كم عمق جنوبي كشور(خليج فارس) مي باشد. دریای خزر به علت عمق زیاد دارای شرایط كاملاً ویژه­ای در تمام مراحل مربوط به حفاری، توسعه، توليد و انتقال می­باشد.

بدون شك بهره­برداری از منابع خزر نیازمند به کارگیری فناوری­های پیشرفته می­باشد. از اين روي با توجه به تجارب محدود و همچنین شرایط کنونی کشور شايد دنبال نمودن تفاهمنامه امضا شده بين دو کشور ايران و آذربايجان به عنوان یكی از راهبردهاي مهم در جهت تحقق اهداف توسعه اي و توليدي از خزر باشد. موضوعي كه از سالها پيش به صورت جدّي از زواياي مختلف فني با مديران و مسئولان شركت دولتي نفت آذربايجان(سوكار) در قالب جلسات متعدد پيگيري شد و در نهايت در فروردين ماه 1397 به امضاي روساي جهمور دو كشور رسيد. تفاهم نامه اي با موضوع انجام فعاليت های مشترک در درياي خزر با همكاری دو کشور و بدون ورود به مباحث مربوط به رژیم حقوقی. اين راهبرد حداقل از دو حيث ضروري و با اهميت است؛ اول ميسّر شدن امكان بهره برداري از ذخاير نفت و گاز خزر و دوم تقويت حاكميت جمهوري اسلامي به عنوان يكي از بازيگران بازار انرژي در منطقه خزر. يعني ایران می تواند ضمن بهره برداری از منابع نفت و گاز خزر، از بازار شكل گرفته شده برای نفت و گاز اين منطقه هم منافعی را کسب کند.

و اما راهبرد دوم؛ تقويت همكاري هاي مشترك با كشورهاي صاحب دانش و فناوري در حوزه آبهاي عيمق است. كشورهايي همچون نروژ و ديگر كشورهاي حوزه اسكانديناوي كه سالهاست در بخش هاي مختلف از اين حوزه فعاليت داشته اند و توانسته اند ضمن كسب دانش و فن آوري خاص آبهاي عميق، تجربيات مفيدي را در زمينه مطالعات، حفاري، توسعه، توليد و ساخت تجهيزات بدست آورده اند.

به طور حتم اجراي اين راهبردها با در نظر گرفتن راهبرد هاي ديگري همچون؛ تحقق بخشيدن به اولويت هاي اكتشافي تعيين شده در منطقه خزر مبتني بر سياست هاي راهبردي ابلاغ شده در بخش اكتشاف منابع هيدروكربني كشور تا افق سال 1404، امكان سنجي توسعه همكاري هاي مشترك با ديگر كشورهاي همسايه در درياي خزر با توجه به
ظرفيت هاي موجود؛ و همچنين
الگو برداري و پياده سازي مدل هاي قراردادي متداول در زمينه توليد از ميادين
آب عميق در ديگر نقاط دنيا به خصوص مدل هاي قراردادي به كار گرفته شده در درياي خزر در قالب
نقشه راهي يكپارچه و مدون كه در بر گيرنده همه فعاليت هاي تعريف شده است عينيت خواهد يافت.

 

علي اصولي

مدير عامل شركت نفت خزر

 

١١:٢٦ - شنبه ١٠ شهريور ١٣٩٧ / کد خبر: ١٣٨٩ / تعداد بازدید: 139
نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر: